WA KRIJGE ME NOU!!??: honderd jaar Gezellentoneel levert herkenbare chaos op
Een eeuw op de planken, bijna dertig spelers en genoeg stof om een hele vereniging op de hak te nemen. Met WA KRIJGE ME NOU!!?? viert Het Gezellentoneel zijn honderdjarig bestaan met een volkskomedie vol herkenbare situaties, onderlinge plagerijen en Bergse knipogen. Tijdens de generale repetitie in Vestzaktheater Het Zwijnshoofd blijkt dat de oudste toneelvereniging van Bergen op Zoom niet alleen zichzelf, maar ook het verenigingsleven in het algemeen een spiegel durft voor te houden.
Hans Puik – 22 oktober 2026
Regisseur Cees van Broekhoven schreef voor deze bijzondere gelegenheid een stuk waarin alle spelers van de vereniging een plek krijgen. Dat is meteen een mooi gebaar naar de bijna dertig leden die samen het jubileum mogelijk maken.
Een toneelvereniging draait natuurlijk niet alleen om degene die in de schijnwerpers staat. Achter de schermen moet minstens zoveel gebeuren, en juist daar ligt een rijke voedingsbodem voor humor.
Een vergadering vol gedoe
In het eerste bedrijf is het publiek getuige van een vergadering van de toneelvereniging. En wie denkt dat zoiets vooral een saaie bedoening is, krijgt al snel ongelijk. Er moet van alles worden besproken. Hoe kan het dat de bodem van de verenigingskas in zicht komt? Welk toneelstuk wordt er gespeeld? Wie neemt de regie op zich en wie mag straks de hoofdrol vertolken?
Het zijn vragen die binnen menig vereniging voor verhitte discussies kunnen zorgen. Iedereen heeft wel een mening, een voorkeur of een eigen belang. De ene opmerking volgt de andere op en de spelers nemen elkaar daarbij vrolijk op de hak. „Alle stoelen zitten hier even beroerd”, klinkt het tijdens de vergadering. Ook opmerkingen als „Ge moet ook eens achter de computer zitten”, „jij kent je tekst nooit” en „kan hij niet eens zorgen voor subsidie” zorgen voor herkenning en gelach. En als iemand oppert dat de vereniging ook weleens een rondje mag geven, is de knipoog naar de dunne kas compleet.
Tussendoor is er gelukkig ook ruimte voor heuglijk nieuws: een van de leden wordt voor het eerst oma. Zelfs binnen een vergadering waarin geldzorgen en artistieke ambities de boventoon voeren, blijft het leven gewoon doorgaan.
Juist die mengeling maakt het eerste bedrijf vermakelijk. Wie ooit bij een vereniging betrokken is geweest, herkent de onderlinge verhoudingen, de goedbedoelde adviezen en de soms eindeloze discussies. Ook de vraag of de club eigenlijk wel eens iets anders heeft geproduceerd dan successen, wordt met de nodige zelfspot opgeworpen. Het Gezellentoneel hoeft daarvoor niet ver van huis te zoeken. De eigen praktijk levert meer dan genoeg materiaal op.
Een regisseur met bijbedoelingen?
Een belangrijke rol is weggelegd voor de gastregisseur Bert van Dalsem, gespeeld door Ronald Blom. De voorzitter heeft hem gevraagd de vereniging een duwtje in de rug te geven. Maar of deze man wel helemaal te vertrouwen is, valt te bezien. Zijn aanwezigheid brengt nieuwe verwikkelingen met zich mee en ook de vooroordelen over een mannelijke regisseur worden met een knipoog uitgespeeld.
De voorstelling krijgt een geestige wending en de liefde voor het amateurtoneel wordt nog eens onderstreept.
Van vergadertafel naar toneelvloer
In het tweede bedrijf wordt duidelijk welk stuk de leden uiteindelijk hebben gekozen voor hun jubileumvoorstelling. De vergadering maakt plaats voor de uitvoering, waarin hebzucht een belangrijke rol speelt. Wie wil wat hebben, wie gunt een ander iets en waar liggen de grenzen wanneer eigenbelang de overhand krijgt?
Het decor verandert mee met die overgang. Waar het eerste bedrijf kiest voor een leeg en functioneel decor, maakt het tweede bedrijf indruk met een heel andere aankleding. Zonder iets van de voorstelling prijs te geven: ook visueel valt er na de pauze veel te genieten.
De kleding verdient daarbij een speciale vermelding. Zowel voor als na de pauze is er aandacht besteed aan de kostuums, maar vooral de kleding in het tweede bedrijf is schitterend. Daarop zijn oude gebouwen uit Bergen op Zoom te zien, een bijzonder detail dat de lokale verbondenheid van de productie benadrukt. De kostuums zijn gemaakt door Ward Warmoeskerken, die zelf ook een mooie rol in het stuk speelt.
Die aandacht voor details past bij de vele verwijzingen naar honderd jaar Gezellentoneel. Ook lokale namen en herkenbare plekken, zoals het Spuihuis, komen voorbij. Voor het publiek zijn het kleine aanknopingspunten die de voorstelling extra kleur geven.
Spelplezier en muziek
Wat tijdens de generale repetitie opvalt, is dat de spelers stuk voor stuk een eigen typetje neerzetten. De personages hebben herkenbare trekjes en krijgen voldoende ruimte om tot leven te komen. Daarbij is zichtbaar hoeveel plezier de spelers met elkaar hebben. Ze geven elkaar de ruimte, vangen elkaar op en werken samen aan een productie waarin het geheel belangrijker is dan het individuele optreden.
Ook de manier waarop de ruimte wordt benut, verdient een compliment. Niet alleen het hoofdpodium wordt ingezet; ook de zijpodia spelen een rol. Zelfs de opkomst draagt bij aan het gevoel dat de hele zaal onderdeel is van de voorstelling. Dat vraagt om een goede afstemming tussen spelers en techniek, zeker bij een productie met zoveel deelnemers.
De live pianomuziek vormt daarbij een duidelijke meerwaarde. De muzikale begeleiding geeft de voorstelling extra sfeer en ondersteunt het spel op momenten waarop dat nodig is. Het is een waardevolle toevoeging aan een productie waarin de vereniging met beperkte mensen en middelen veel voor elkaar krijgt.
Een jubileum om trots op te zijn
Het Gezellentoneel werd op 28 februari 1926 opgericht en heeft in de afgelopen eeuw heel wat Bergse podia en zalen gezien. De vereniging ontstond vanuit de Sint Jozef Gezellenvereniging en kende in de loop der jaren de nodige veranderingen. Zo mochten vrouwen pas vanaf 1972 lid worden. Ook de Tweede Wereldoorlog onderbrak het verenigingsleven, waarna de spelers noodgedwongen op verschillende locaties repeteerden en optraden.
Toch bleef de club bestaan. De Koninklijke Erepenning, die burgemeester Margo Mulder eerder dit jaar namens de koning uitreikte, onderstreept de bijzondere betekenis van de vereniging. Honderd jaar toneel maken is immers meer dan honderd jaar voorstellingen spelen. Het betekent ook generaties spelers samenbrengen, achter de schermen bouwen aan decors en kostuums en een publiek opbouwen dat graag terugkomt.
Met WA KRIJGE ME NOU!!?? kiest Het Gezellentoneel niet voor een plechtige terugblik, maar voor een feestelijke voorstelling waarin de vereniging zichzelf niet al te serieus neemt. De humor is soms lekker plat, maar vooral herkenbaar. De spelers laten zien dat er binnen een vereniging genoeg valt te lachen, zolang je ook bereid bent naar jezelf te kijken.
Na deze generale repetitie verdient de jubileumproductie het om tijdens alle speelbeurten voor een uitverkochte zaal te staan. Het is knap hoe de vereniging met de beschikbare mensen en middelen zo'n complete voorstelling neerzet. De spelers steunen elkaar, de vormgeving is met zorg gemaakt en de muziek geeft het geheel net dat beetje extra. Honderd jaar na de oprichting staat Het Gezellentoneel nog altijd met zichtbaar plezier op de planken. En zolang er binnen een vereniging genoeg valt te vergaderen, te regelen en over te mopperen, is er ook voldoende materiaal voor een volgende voorstelling.
WA KRIJGE ME NOU!!?? is van zaterdag 24 oktober tot en met zondag 8 november meerdere keren te zien in Vestzaktheater Het Zwijnshoofd in Bergen op Zoom. Tickets via hetgezellentoneel.nl/tickets-bestellen.