RECENSIE: Sara Kroos maakt van haar kwetsbaarheid geen zwaarte, maar juist kracht; Prikkelarme Kermis is pareltje onder de cabaretvoorstellingen

Er zijn voorstellingen waarbij je na afloop vooral weet dat je veel hebt gelachen. En er zijn avonden waarop het lachen langzaam plaatsmaakt voor iets anders. Een gevoel dat wat langer blijft hangen. Sara Kroos weet die twee werelden in Prikkelarme Kermis opvallend dicht bij elkaar te brengen. Ze maakt bijna twee uur cabaret dat vaak licht, soms heerlijk absurd en regelmatig hilarisch is, maar ondertussen voortdurend een diepere laag met zich meedraagt.

Hans Puik 08-10-26 (foto's Rogier Veldman)

Donderdagavond kijken we in Middelburg naar de reprise van haar comebackvoorstelling. Een voorstelling waar vier jaar afwezigheid aan voorafging. Wie daardoor een zwaar programma verwacht, waarin Kroos uitvoerig terugblikt op de moeilijke periode die achter haar ligt, krijgt vanavond iets anders voorgeschoteld. Kroos wil vooral weer spelen. Vertellen. Grappen maken. Liedjes zingen. En precies daarin zit misschien wel de grootste kracht van deze voorstelling.

Geen spoor van iemand die zich moet bewijzen omdat ze een tijdje weg is geweest. Haar mimiek, haar timing en vooral haar vermogen om van een ogenschijnlijk onbeduidend detail een compleet verhaal te maken, zijn nog altijd sterk ontwikkeld.

Dat begint al bij de manier waarop ze vertelt over haar leven buiten de stad. Haar bestaan op het platteland levert een stoet aan merkwaardige situaties op. De kippen, de pony's, de boodschappen, haar vrouw, haar dochter en vooral haar eigen onhandigheid vormen samen het materiaal waarmee Kroos de ene na de andere anekdote optrekt. Ze heeft de gave om zichzelf daarbij minstens zo hard aan te pakken als de mensen om haar heen. Het improviseren - wat we van haar kennen uit de tijd van de Lama's - is ze ook nog niet verleerd. Als er laatkomers de zaal inkomen, geeft ze nog even een tien-seconden-versie van wat ze tot dan toe allemaal al behandeld heeft.

Kroos presenteert zichzelf niet als iemand die inmiddels alle antwoorden heeft gevonden. Ze is eerder iemand die heeft ontdekt dat het leven soms gemakkelijker wordt wanneer je ophoudt te doen alsof je alles onder controle hebt.

Een terugkerend thema is haar moeite om grenzen te stellen. Een simpel 'nee' blijkt bepaald geen vanzelfsprekend woord. Dat levert komische situaties op, maar gaandeweg wordt duidelijk dat er onder die grappen meer zit. De ogenschijnlijk losse verhalen blijken niet zomaar losse verhalen. Ze leggen steeds kleine stukjes van haar karakter bloot.
Dat is knap gedaan. Kroos legt niet voortdurend uit wat de betekenis van een verhaal is. Ze laat de toeschouwer zelf verbanden leggen. De jury van de Poelifinario benoemde eerder precies die kwaliteit: in kleine details weet Kroos haar wereld tot leven te brengen, terwijl haar moeite met grenzen stellen als een terugkerende onderstroom aanwezig blijft. Prikkelarme Kermis werd in 2025 dan ook genomineerd voor de Poelifinario.

Maar dan is er die andere laag. Kroos heeft de afgelopen jaren niet alleen van zich afgeschreven, maar ook uitgebreid gesproken over wat haar is overkomen. Het onderwerp van seksueel misbruik vormt in de voorstelling bewust maar een klein onderdeel. Ze kondigt het moment zelfs aan en maakt daarmee duidelijk dat de avond geen therapiesessie wordt.
Dat werkt. Juist omdat Kroos de zwaarte niet voortdurend naar voren schuift, komt het moment waarop ze dat wel doet hard binnen. Niet door grote theatrale effecten, maar door de eenvoud waarmee ze haar verhaal vertelt. De voorstelling krijgt op dat moment een andere kleur. Ineens kijk je anders naar de grappen die eraan voorafgingen.
En vervolgens gaat Kroos weer verder.

Dat is misschien wel het meest indrukwekkende aan Prikkelarme Kermis. Ze probeert haar publiek niet gevangen te houden in verdriet. Ze laat zien dat iets zwaars onderdeel van je leven kan zijn zonder dat het je volledige identiteit wordt. De voorstelling is kwetsbaar, maar nadrukkelijk geen therapievoorstelling.
De titel blijkt daarbij meer te zijn dan een grappige vondst. De kermis staat voor de drukte van het leven, met alle lichten, geluiden en onverwachte bewegingen. 

Ook muzikaal krijgt de voorstelling voldoende ruimte. Samen met Nathaniël van Veenen op gitaar en bas en Rutger Hoorn op drums wisselt Kroos haar verhalen af met liedjes. Die liedjes zijn geen onderbreking van het cabaret, maar vormen een belangrijke tweede laag. Waar Kroos in haar verhalen vaak vlucht in humor, laat ze in haar muziek meer ruimte voor gevoel. De liedjes geven lucht én verdieping.

Wanneer ze tegen het einde zingt over het terugnemen van iets dat ooit van haar was, krijgt de avond zijn emotionele hoogtepunt. Geen grote uithaal, geen nadrukkelijk applausmoment dat wordt afgedwongen. Wel een vrouw die daar staat en voelbaar weer plezier heeft in haar vak.

Na vier jaar afwezigheid is Sara Kroos inmiddels al een tijdje terug, want deze voorstelling is momenteel in reprise. Maar wat fijn dat ze weer op het podium staat. Niet als iemand die beweert dat alles weer goed is. Wel als iemand die heeft ontdekt dat er na een moeilijke periode opnieuw ruimte kan ontstaan voor humor, liefde, muziek en het podium.
En dus verlaat je de zaal met precies het gevoel dat een goede cabaretavond zou moeten geven: je hebt veel gelachen, je hebt af en toe moeten slikken en onderweg misschien ook nog iets over jezelf herkend.
De kermis draait weer.
Maar gelukkig wel een beetje prikkelarm.